Zgodnie z art. 143 Kodeksu pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465) w skróconym tygodniu pracy dopuszczalne jest przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej niż do 12 godzin.
Podstawa prawna
- art. 143 Kodeks pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2024
Skrócony tydzień pracy — art. 143 KP
Art. 143 Kodeksu pracy wprowadza możliwość elastycznej organizacji czasu pracy poprzez skrócony tydzień pracy. System ten pozwala pracownikowi pracować mniej dni w tygodniu, kompensując to dłuższymi dniami roboczymi. Jest to rozwiązanie skierowane głównie do osób, które chcą pogodzić życie zawodowe z innymi zobowiązaniami, na przykład opieką nad dziećmi, studiami czy działalnością gospodarczą prowadzoną własnym sumptem.
Zasady funkcjonowania skróconego tygodnia
Skrócony tydzień pracy wymaga pisemnego wniosku pracownika. Pracownik proponuje konkretny rozkład — na przykład 4 dni pracy po 10 godzin lub 3 dni po 12 godzin. Pracodawca rozpatruje wniosek biorąc pod uwagę potrzeby organizacji i możliwości techniczne. Art. 143 KP wyznacza twardy limit 12 godzin dobowo — praca ponad ten limit jest naruszeniem przepisów i nie może być kompensowana krótszym dniem w innym terminie w tym samym miesiącu.
Różnica między skróconym tygodniem a ruchem ciągłym
Skrócony tydzień pracy (art. 143 KP) różni się od systemu ruchu ciągłego (art. 138 KP) tym, że w skróconym tygodniu pracownik pracuje krócej niż 5 dni, a dobowy limit wynosi 12 godzin. W systemie ruchu ciągłego limit dobowy pozostaje na poziomie 8 godzin (standardowy dzień), a przedłużony jest średni tygodniowy wymiar do 43 godzin. Skrócony tydzień wymaga wniosku pracownika, podczas gdy system ruchu ciągłego wynika z technologii produkcji.
Nadgodziny w skróconym tygodniu
Przy skróconym tygodniu pracy (np. 4 dni po 12 godzin = 48 godzin tygodniowo) nadgodziny powstają już po przekroczeniu 40 godzin tygodniowo. W powyższym przykładzie 8 godzin to nadgodziny. Pracownik ma prawo do dodatkowej zapłaty w wysokości 50% wynagrodzenia (lub 100% za pracę w niedziele i święta) lub czasu wolnego w zamian. Pracodawca powinien na bieżąco monitorować liczbę nadgodzin, aby uniknąć naruszeń przepisów.
Przerwy w pracy przy wydłużonym dniu
Przy dobowym wymiarze pracy przekraczającym 6 godzin pracownikowi przysługuje przerwa w pracy wynosząca co najmniej 15 minut. W praktyce przy pracy 12-godzinnej stosuje się zwykle dwie przerwy: jedną 15-minutową i jedną 30-minutową na posiłek. Czas przerw nie wlicza się do czasu pracy, chyba że regulamin lub układ zbiorowy stanowią inaczej.
Często zadawane pytania — skrócony tydzień pracy (art. 143 KP)
Czym jest skrócony tydzień pracy w rozumieniu art. 143 KP?
Skrócony tydzień pracy to system, w którym pracownik wykonuje pracę przez mniej niż 5 dni w tygodniu (np. 4 dni po 12 godzin), z przedłużeniem dobowego wymiaru czasu pracy do maksymalnie 12 godzin na dobę — art. 143 KP.
Na jaki okres rozliczeniowy obowiązuje skrócony tydzień pracy?
Skrócony tydzień pracy obowiązuje w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 1 miesiąca — art. 143 KP. Oznacza to, że limit 12 godzin dobowo obowiązuje w cyklu miesięcznym.
Kto może wnioskować o skrócony tydzień pracy?
Skrócony tydzień pracy wprowadza się wyłącznie na pisemny wniosek pracownika — art. 143 KP. Pracodawca nie może jednostronnie narzucić tego systemu. Wniosek powinien zawierać proponowany rozkład czasu pracy.
Czy w skróconym tygodniu pracy obowiązuje limit nadgodzin?
Tak. W skróconym tygodniu pracy obowiązuje tygodniowy limit 40 godzin. Jeśli pracownik przepracuje 4 dni po 12 godzin = 48 godzin, różnica 8 godzin stanowi nadgodziny i wymaga dodatkowej zapłaty lub czasu wolnego — art. 151 § 1 KP.
Czy w skróconym tygodniu pracy obowiązują przerwy w pracy?
Tak. Przy dobowym wymiarze pracy przekraczającym 6 godzin pracownikowi przysługuje przerwa w pracy wynosząca co najmniej 15 minut — art. 134 § 1 KP w zw. z art. 143 zdanie drugie KP. Przy pracy 12-godzinnej przerwa ta jest obowiązkowa.