Za dni nieobecności nieusprawiedliwionej pracodawca odlicza z wynagrodzenia stawkę dzienną (8 godzin × stawka godzinowa). Zgodnie z art. 152 Kodeksu pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465) pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie za czas, kiedy nie świadczył pracy bez usprawiedliwionej przyczyny.
Podstawa prawna
- art. 152 Kodeks pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2023
Potrącenie za czas nieobecności — zasady 2026
Wynagrodzenie przysługuje pracownikowi wyłącznie za czas przepracowany lub prawnie usprawiedliwionej nieobecności (np. urlop, zwolnienie lekarskie). Gdy pracownik jest nieobecny bez usprawiedliwienia, pracodawca ma prawo — i obowiązek — odliczyć wynagrodzenie za ten czas z miesięcznej pensji.
Podstawa obliczania potrącenia za nieobecność
Potrącenie oblicza się jako: stawka godzinowa × 8 godzin × liczba dni nieobecności. Stawkę godzinową wyznacza się dzieląc wynagrodzenie miesięczne przez nominalny czas pracy w danym miesiącu (liczbę godzin roboczych). Tak obliczone potrącenie odzwierciedla koszt jednego dnia pracy pracownika.
Nieobecność usprawiedliwiona a nieusprawiedliwiona
Kodeks pracy rozróżnia nieobecności usprawiedliwione (choroba, urlop, opieka nad dzieckiem, siła wyższa) i nieusprawiedliwione. Jedynie za te drugie pracodawca może potrącić pełne wynagrodzenie. Za nieobecność usprawiedliwioną pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia lub zasiłku — zależnie od przyczyny nieobecności.
Procedura przy nieobecności nieusprawiedliwionej
Gdy pracownik nie stawi się do pracy i nie powiadomi o przyczynie nieobecności, pracodawca powinien wezwać go do wyjaśnienia. Dopiero po potwierdzeniu, że nieobecność jest nieusprawiedliwiona, można dokonać potrącenia. Pracodawca powinien pisemnie poinformować pracownika o dokonanym odliczeniu w rozliczeniu miesięcznym.
Skutki powtarzających się nieobecności nieusprawiedliwionych
Poza potrąceniem wynagrodzenia pracodawca może zastosować karę porządkową (upomnienie, nagana) lub w skrajnych przypadkach — rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z winy pracownika na podstawie art. 100 § 2 pkt 4 KP (ciężkie naruszenie obowiązku świadczenia pracy). Powtarzające się nieobecności mogą być podstawą do wypowiedzenia umowy z uzasadnioną przyczyną.
Często zadawane pytania — potrącenie za nieobecność
Kiedy pracodawca może potrącić wynagrodzenie za nieobecność?
Pracodawca może obniżyć wynagrodzenie za czas nieobecności nieusprawiedliwionej w pracy. Zgodnie z art. 152 KP za każdy dzień takiej nieobecności odlicza się z wynagrodzenia dzienną stawkę obliczoną jako wynagrodzenie miesięczne podzielone przez 8 i przez liczbę dni nieobecności (8 godzin × dni).
Jak obliczyć stawkę godzinową do potrącenia?
Stawka godzinowa = wynagrodzenie miesięczne ÷ nominalny czas pracy w danym miesiącu (w godzinach). Przykład: 5000 zł, norma 168h → stawka = 5000/168 ≈ 29,76 zł/h. Potrącenie za dzień (8h) = 29,76 × 8 = 238,10 zł.
Czy pracodawca musi ostrzec pracownika przed potrąceniem?
Pracodawca nie ma obowiązku osobnego ostrzeżenia przed potrąceniem wynagrodzenia za nieobecność nieusprawiedliwioną — wynika ono wprost z przepisów KP. Jednak powinien poinformować pracownika o przyczynach nieobecności nieusprawiedliwionej i umożliwić mu wyjaśnienie.
Czy potrącenie za nieobecność to to samo co kara porządkowa?
Nie. Potrącenie wynagrodzenia za czas nieobecności nie jest karą porządkową w rozumieniu art. 108 KP. Kara porządkowa to dodatkowa sankcja (upomnienie, nagana, kara pieniężna). Odliczenie za nieobecność to jedynie brak wynagrodzenia za czas nieprzepracowany — pracownik po prostu nie nabywa prawa do wynagrodzenia za ten okres.
Czy nieobecność usprawiedliwiona zawsze jest płatna?
Nie. Niektóre nieobecności usprawiedliwione są bezpłatne (np. urlop bezpłatny, nieobecność z powodu siły wyższej nierozliczonej z urlopem). Inne są płatne (urlop wypoczynkowy, zwolnienie lekarskie z zasiłkiem, opieka nad dzieckiem). Zasadę wynagrodzenia za nieobecność zawsze określa przepis szczególny.
Jaki jest limit potrąceń z wynagrodzenia?
Za nieobecność nieusprawiedliwioną nie ma górnego limitu potrąceń — pracodawca odlicza pełne wynagrodzenie za cały czas nieobecności. Ograniczenia dotyczy jedynie potrąceń przymusowych (np. alimenty, zajęcia komornicze), które są objęte limitami z art. 87 KP.