Pracownikowi zwolnionemu z przyczyn leżących po stronie pracodawcy przysługuje odprawa pieniężna. Zgodnie z art. 105 Kodeksu pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465) jej wysokość zależy od stażu: do 2 lat — 1 miesiąc, 2–8 lat — 2 miesiące, powyżej 8 lat — 3 miesiące wynagrodzenia.
Podstawa prawna
- art. 105 Kodeks pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2023
Odprawa przy redukcji etatów — zasady 2026
Redukcja etatów i likwidacja stanowisk pracy to coraz powszechniejsza sytuacja na rynku pracy. Polskie prawo pracy chroni pracowników dotkniętych zwolnieniami ekonomicznymi, gwarantując im prawo do odprawy pieniężnej. Odprawa ta stanowi rekompensatę za utratę pracy z przyczyn niezależnych od pracownika.
Warunki nabycia prawa do odprawy
Prawo do odprawy powstaje, gdy spełnione są łącznie dwa warunki: po pierwsze, pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników; po drugie, rozwiązanie umowy o pracę następuje z przyczyn niedotyczących pracownika (ekonomicznych, organizacyjnych, technologicznych). Dotyczy to zarówno zwolnień grupowych, jak i indywidualnych.
Skala odprawy w zależności od stażu
Ustawodawca powiązał wysokość odprawy ze stażem pracy u danego pracodawcy. Im dłuższy staż, tym wyższa rekompensata: przy stażu do 2 lat — 1 miesięczne wynagrodzenie, przy stażu 2–8 lat — 2 miesięczne wynagrodzenia, przy stażu powyżej 8 lat — 3 miesięczne wynagrodzenia.
Górna granica odprawy
Odprawa nie może przekraczać 15-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy. Limit ten dotyczy pracowników z wysokimi zarobkami — przy standardowych wynagrodzeniach rzadko jest osiągany, ale pracodawca musi go sprawdzić przy obliczaniu odprawy.
Termin wypłaty odprawy
Odprawa powinna być wypłacona w dniu rozwiązania stosunku pracy. Opóźnienie w wypłacie rodzi prawo pracownika do odsetek ustawowych za każdy dzień zwłoki. Roszczenie o zapłatę odprawy ulega przedawnieniu po 3 latach od daty wymagalności.
Często zadawane pytania — odprawa przy redukcji
Komu przysługuje odprawa przy redukcji stanowisk?
Odprawa przysługuje pracownikom zatrudnionym przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników, gdy stosunek pracy jest rozwiązywany z przyczyn niedotyczących pracownika (redukcja etatów, likwidacja stanowiska, przyczyny ekonomiczne). Podstawa: art. 105 KP w zw. z ustawą o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy.
Ile wynosi odprawa przy redukcji etatów?
Wysokość odprawy zależy od stażu pracy u danego pracodawcy: do 2 lat — 1-miesięczne wynagrodzenie; 2–8 lat — 2-miesięczne wynagrodzenie; powyżej 8 lat — 3-miesięczne wynagrodzenie. Odprawa nie może przekroczyć 15-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Czy staż liczy się u każdego pracodawcy osobno?
Tak, do obliczenia odprawy liczy się wyłącznie staż pracy u pracodawcy, który dokonuje zwolnienia. Staż u poprzednich pracodawców nie jest wliczany. Wyjątek stanowi przejście zakładu pracy na nowego pracodawcę w trybie art. 231 KP — wówczas staż u poprzedniego pracodawcy jest kontynuowany.
Czy odprawa jest zwolniona z podatku dochodowego?
Odprawa z tytułu zwolnień grupowych i indywidualnych z przyczyn leżących po stronie pracodawcy podlega opodatkowaniu PIT jako przychód ze stosunku pracy. Nie ma zwolnienia podatkowego dla tego rodzaju odpraw — jest to odmienna sytuacja niż odprawa pośmiertna, która jest zwolniona z podatku do pewnego limitu.
Czy od odprawy przy redukcji etatów odprowadza się składki ZUS?
Tak, odprawa przy zwolnieniu z przyczyn leżących po stronie pracodawcy stanowi podstawę wymiaru składek ZUS (emerytalna, rentowa, chorobowa). Pracodawca musi odprowadzić składki od całej kwoty odprawy. Wyjątek: odprawy z układów zbiorowych mogą mieć odmienne zasady, ale standardowe odprawy ustawowe podlegają ZUS.
Czy pracownik może się odwołać, jeśli pracodawca odmówi odprawy?
Tak. Jeśli pracodawca nie wypłaci odprawy lub wypłaci ją w zaniżonej wysokości, pracownik może wnieść pozew do sądu pracy w terminie 3 lat od daty, kiedy roszczenie stało się wymagalne (art. 291 KP). Sąd może zasądzić należną odprawę z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.