Pracownikowi przysługują 4 dni urlopu na żądanie w roku kalendarzowym. Są one pobierane z przysługującego wymiaru urlopu wypoczynkowego (20 lub 26 dni) — nie są to dodatkowe dni. Pracodawca ma obowiązek udzielić urlopu na żądanie w terminie wskazanym przez pracownika — art. 167 KP (Dz.U. 2023 poz. 1465).
Podstawa prawna
- art. 167 Kodeks pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465) ↗
Obowiązuje od: 1. 1. 2023
Urlop na żądanie — zasady 2026
Urlop na żądanie to szczególna forma urlopu wypoczynkowego, która daje pracownikowi elastyczność w korzystaniu z dni wolnych bez konieczności wcześniejszego planowania. Pracownik może skorzystać z tego urlopu w dniu, w którym zgłasza żądanie — pracodawca jest zobowiązany go udzielić.
Wymiar i źródło urlopu na żądanie
Urlop na żądanie wynosi 4 dni w roku kalendarzowym i jest pobierany z całego wymiaru urlopu wypoczynkowego pracownika (20 lub 26 dni, zależnie od stażu). Oznacza to, że pracownik mający 20 dni urlopu, może z nich 4 wykorzystać w trybie "na żądanie", a pozostałe 16 planować normalnie. Jeśli pracownik wyczerpał cały urlop, nie ma już prawa do urlopu na żądanie.
Sposób zgłoszenia
Pracownik powinien zgłosić żądanie udzielenia urlopu najpóźniej w dniu, kiedy chce korzystać z urlopu, przed rozpoczęciem pracy. Zgłoszenie może nastąpić telefonicznie, mailowo lub w inny sposób przyjęty u danego pracodawcy. Ważne jest, by zgłoszenie dotarło do pracodawcy przed faktyczną nieobecnością pracownika.
Prawo pracodawcy do odmowy
Choć udzielenie urlopu na żądanie jest zasadniczo obowiązkiem pracodawcy, Sąd Najwyższy dopuścił możliwość odmowy w wyjątkowych sytuacjach — gdy udzielenie urlopu stwarzałoby poważne zagrożenie dla interesów pracodawcy (np. kryzys operacyjny, konieczność zapewnienia bezpieczeństwa). Pracodawca powinien jednak wykazać, że odmowa jest uzasadniona konkretnymi okolicznościami, nie rutyną.
Urlop na żądanie a nieobecność nieusprawiedliwiona
Jeśli pracownik nie poinformuje pracodawcy o żądaniu urlopu i po prostu nie stawi się do pracy, nieobecność może zostać uznana za nieusprawiedliwioną — nawet jeśli pracownik miał jeszcze dostępne dni urlopu na żądanie. Kluczowe jest wcześniejsze zgłoszenie żądania, które musi dotrzeć do pracodawcy przed rozpoczęciem absencji.
Często zadawane pytania — urlop na żądanie
Ile dni urlopu na żądanie przysługuje w 2026 roku?
Pracownikowi przysługują 4 dni urlopu na żądanie w roku kalendarzowym. Urlop ten jest pobierany z przysługującego pracownikowi wymiaru urlopu wypoczynkowego (20 lub 26 dni). Nie jest to dodatkowy urlop. Podstawa prawna: art. 167² Kodeksu pracy (Dz.U. 2023 poz. 1465).
Czy pracodawca może odmówić udzielenia urlopu na żądanie?
Pracodawca co do zasady ma obowiązek udzielić urlopu na żądanie w terminie wskazanym przez pracownika. Jednak w wyjątkowych sytuacjach (np. konieczność zapewnienia ciągłości pracy, nagła choroba innych pracowników) może odmówić lub przesunąć termin. Orzecznictwo sądowe wskazuje, że odmowa jest możliwa, ale musi być uzasadniona wyjątkowymi okolicznościami.
Kiedy pracownik musi zgłosić urlop na żądanie?
Pracownik powinien zgłosić żądanie udzielenia urlopu najpóźniej w dniu, w którym chce skorzystać z urlopu, i to przed planowanym rozpoczęciem pracy. Niespełnienie tego wymogu formalnego (np. zgłoszenie po fakcie) może skutkować nieusprawiedliwieniem nieobecności.
Czy urlop na żądanie przechodzi na następny rok?
Jeśli pracownik nie wykorzysta 4 dni urlopu na żądanie do końca roku, nie przechodzą one jako osobna pula. Niewykorzystany urlop wypoczynkowy (w tym te 4 dni) przechodzi na rok następny na normalnych zasadach — musi być jednak udzielony do 30 września następnego roku.
Czy urlop na żądanie można podzielić na godziny?
Kodeks pracy nie przewiduje możliwości podziału urlopu na żądanie na godziny. Urlop na żądanie udzielany jest w dniach. Wyjątkowo podział urlopu wypoczynkowego na godziny jest możliwy wyłącznie na wniosek pracownika i za zgodą pracodawcy, ale nie dotyczy to specjalnie urlopu na żądanie.
Czy pracownicy nowo zatrudnieni mają prawo do urlopu na żądanie?
Tak, ale z ograniczeniami. Pracownik podejmujący pierwszą pracę nabywa prawo do urlopu proporcjonalnie do czasu pracy w danym roku. Prawo do urlopu na żądanie (4 dni) pojawia się dopiero po nabyciu prawa do urlopu. W pierwszym miesiącu pracy pracownik nabywa 1/12 wymiaru urlopu.