Ustal udział ustawowy w spadku potrzebny do obliczenia zachowku zgodnie z art. 991–992 Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2024 poz. 1061). Kalkulator wyznacza udziały dzieci, małżonka i rodziców w zależności od składu rodziny spadkodawcy.
Právní základ
- art. 991 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Účinné od: 1. 1. 2024
- art. 931 Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061) ↗
Účinné od: 1. 1. 2024
Udział spadkowy — podstawa obliczenia zachowku
Obliczenie zachowku wymaga ustalenia udziału ustawowego uprawnionego — czyli części, jaką otrzymałby przy dziedziczeniu ustawowym w braku testamentu. Art. 992 KC odsyła do przepisów o dziedziczeniu ustawowym (art. 931 i n.), które precyzują te udziały.
Dziedziczenie z dziećmi i małżonkiem
Gdy spadkodawca pozostawił dzieci i małżonka: małżonek dziedziczy 1/4, a pozostałe 3/4 dzielą między siebie dzieci w równych częściach. Im więcej dzieci, tym mniejszy udział każdego z nich. Przy jednym dziecku: małżonek 1/4, dziecko 3/4. Przy dwojgu: małżonek 1/4, każde dziecko po 3/8.
Dziedziczenie bez małżonka
Gdy nie ma małżonka, dzieci dzielą cały majątek równo: jedno dziecko dostaje 100%, dwoje po 50%, troje po 33,3% itd. W tej konfiguracji nie obowiązuje ograniczenie wynikające z udziału małżonka.
Gdy brak zstępnych — małżonek i rodzice
Przy braku dzieci i wnuków: małżonek dziedziczy 1/2, a rodzice po 1/4 każdy. Jeśli brak obojga rodziców — ich udział przechodzi na rodzeństwo. Jeśli spadkodawca nie miał ani dzieci, ani małżonka — rodzice dziedziczą po 1/2 każdy.
Często zadawane pytania — udział spadkowy
Jaki udział w spadku przysługuje dziecku przy dziedziczeniu ustawowym?
Gdy jest jedno dziecko i małżonek: dziecko 3/4, małżonek 1/4. Gdy jest dwoje dzieci i małżonek: każde dziecko po 3/8, małżonek 1/4. Gdy są troje dzieci bez małżonka: każde dziecko po 1/3. Ogólna zasada (art. 931 KC): małżonek zawsze dziedziczy co najmniej 1/4, a pozostałe 3/4 (lub całość bez małżonka) dzielą dzieci równo.
Ile wynosi udział małżonka, gdy są dzieci?
Małżonek dziedziczący z ustawy razem z dziećmi spadkodawcy otrzymuje 1/4 masy spadkowej (art. 931 § 2 KC). Wyjątek: jeśli jest jedno dziecko — małżonek i tak dostaje 1/4, a dziecko 3/4. Jeśli nie ma dzieci — małżonek dziedziczy razem z rodzicami lub samodzielnie.
Kiedy rodzice dziedziczą po dziecku?
Rodzice dziedziczą z ustawy dopiero gdy spadkodawca nie miał zstępnych (dzieci, wnuków). Dziedziczą w pierwszej kolejności razem z małżonkiem (każde po 1/4 przy obecności małżonka) lub samodzielnie po 1/2 każdy (bez małżonka). Art. 932 KC reguluje dziedziczenie rodziców.
Jak zmienia się udział dzieci, gdy brak jest małżonka?
Gdy brak małżonka, dzieci dzielą cały spadek równo. Jedno dziecko = cały spadek (1/1), dwoje = po 1/2, troje = po 1/3, czworo = po 1/4, itd. W tym przypadku nie ma ograniczenia 3/4 wynikającego z obecności małżonka.
Jaki udział stanowi podstawę obliczenia zachowku?
Podstawą obliczenia zachowku jest udział ustawowy — czyli ten, który uprawniony otrzymałby przy dziedziczeniu ustawowym (art. 991 § 1 KC). Następnie od tego udziału liczy się 1/2 (lub 2/3 dla trwale niezdolnych i małoletnich). Przykład: dziecko z udziałem 1/3 przy dziedziczeniu ustawowym ma prawo do zachowku = wartość_spadku × 1/3 × 1/2 = 1/6 wartości spadku.